Een veelbesproken onderwerp is het gebruik van medicatie in relatie tot klimaatverandering en milieuvervuiling. Want ook onze medicijnen hebben een CO2-voetafdruk, en de restproducten in de medicatieketen vervuilen ons grondwater.
De milieubelasting van medicijnen moet omlaag.
Er is veel mogelijk, zonder in te leveren aan kwaliteit van zorg.
Eerst een aantal feiten om een indruk te geven van de omvang van het negatieve effect:
- In Nederland wordt elk jaar een voorraad medicijnen (restpartijen en ongebruikte medicatie die bij de apotheek wordt ingeleverd) vernietigd ter waarde van 1 miljard euro.
- De CO2-uitstoot van 1 jaar onderhoudsbehandeling met een dosisaerosol staat gelijk aan die van een retourvlucht Amsterdam-Parijs. Deze vergelijking gaat uit van 5 inhalatoren per jaar, lees hierover meer in dit verhelderende NTvG-artikel (2022).
- Bekijk de Leidraad Klimaat bewust voorschrijven van inhaltiemedicatie van Zorginstituut Nederland.
- Daarnaast is er aanzienlijke verspilling door patienten ’thuis’: ruim de helft van de medicatie die mensen in huis hebben belandt ongebruikt in afvalbak, gootsteen of riool.
- Vissen worden ernstig ziek door onze resten nsaid’s in hun zwemwater, ze ondervinden voortplantingsproblemen door anticonceptieresten en vertonen afwijkend gedrag ten gevolge van antipsychotica-bestanddelen in het water.
Ook in ons drinkwater worden medicijnresten aangetroffen, waarvan de effecten nog te weinig zijn onderzocht. (Medicijnresten uit water halen is een van de vier speerpunten van Green Deal Duurzame zorg.)
De medicatieketen
De medicatieketen loopt van ontwikkeling & productie van een medicijn, tot gebruik (of verspilling) door de patiënt. De keten kent dus veel betrokkenen. Deze ‘ketenpartners’ zijn de producent, groothandel, apotheker en drogist, voorschrijver en patient, maar ook de overheid en verzekeraars maken deel uit van de keten.
In elke stap van de keten is winst te boeken op gebied van duurzaamheid. De impact én kansen van elke schakel in de keten is heel helder uiteen gezet in de Inspiratiegids Verspil Geen Pil die de KNMP heeft uitgebracht in 2022. Een heel groot deel van de vervuiling door medicatie vindt plaats in het eerste stadium, de productontwikkeling. Overheden zullen door betere regelgeving, waarin oog is voor klimaat en gezondheid, de schade daarvan moeten inperken.
Apothekers en Hagro’s ontmoeten elkaar steeds vaker in FTO’s om over verduurzaming van de medicatieketen te praten, en om samen concrete verbeterafspraken hierover te maken.
In de spreekkamer
Ben je op zoek naar concrete tips voor in de spreekkamer, in de praktijk en in samenwerking met de apotheek? Gebruik dan de Quickscan Duurzamer Voorschrijven. Deze staat boordevol nuttige tips en extra uitleg.
Meer lezen
Lees en leer via onderstaande links verder over wat u kunt doen om de onwenselijke effecten van medicatie op het klimaat te verminderen:
Milieu-impact geneesmiddelen FTK
Ketenaanpak Medicijnresten uit Water | RIVM
Inspiratiegids Verspil Geen Pil (2022, Coalitie Duurzame Farmacie)
Handboek De Groene Huisartsenpraktijk (laatste versie januari 2023)